Сприйняття здоров’я, поведінкові фактори та формування здорового способу життя студентів: результати перехресного спостережного дослідження

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/2077-6594/2026.1/11

Ключові слова:

здоров’я, здорова поведінка, студенти, зміна способу життя, фізична активність

Анотація

За останнє десятиліття стан здоров’я молоді в Україні значно погіршився через повномасштабну війну, соціально-економічну нестабільність та перевантаження освітньої системи. Студенти є вразливою категорією, яка часто стикається з високим рівнем стресу, низькою фізичною активністю та недостатньою обізнаністю щодо збереження здоров’я. Метою дослідження було проаналізувати сприйняття студентами здоров’я, їх поведінкові звички, пов’язані зі здоровим способом життя, а також виявити ключові фактори, що впливають на їхнє формування. Матеріали і методи. Дане перехресне спостережне дослідження було проведене у квітні 2025 року на базі Дніпровського гуманітарного університету, м. Дніпро. У ньому взяли участь 68 студентів спеціальності «Психологія» (35 студентів другого курсу та 33 студенти четвертого курсу). Було застосовано авторську анкету, що включала в себе 20 закритих питань. Статистичний аналіз проводився із використанням критерію χ² (р<0,05). Результати. 100% респондентів були зацікавлені у власному здоров’ї. Cтуденти четвертого курсу частіше проходили медогляди (83,3%), зверталися до лікарів та батьків як джерел інформації (p = 0,003), обговорювали здоров’я в родині (87,5%, p = 0,04) і вважали себе прикладом для наслідування (40,7%, p = 0,015). Також вони частіше обирали спорт і улюблені заняття як ресурс відновлення (p = 0,001). Висновки. Ставлення студентів до свого здоров’я суттєво змінюється протягом перших чотирьох років навчання. Старші студенти демонструють вищу поінформованість, більшу відповідальність за власне здоров’я, активніше користуються перевіреними джерелами інформації та надають перевагу здоровим стратегіям відновлення. Водночас студенти другого курсу потребують додаткових освітніх і психологічних інтервенцій для формування стійких здорових звичок.

Посилання

Tverdostup M. The demographic challenges to Ukraine’s economic reconstruction. Vienna: Vienna Institute for International Economic Studies (wiiw); 2023. (wiiw Policy Note No. 71). 44 p. Available from: https://wiiw.ac.at/the-demographic-challenges-to-ukraine-s-economic-reconstruction-p-6620.html

Chmel-Dunaj G. M., Khmel O. S. Healthy lifestyle. How to start? In: Фізична культура в університетській освіті: світова практика та сучасні тренди: матеріали міжнародної науково-практичної конференції; 2023 Apr 13; Дніпро. Дніпро: Дніпропетровський державний університет внутрішніх справ; 2023. p. 77–82.

Hutchesson MJ, Rollo ME, Callister R, Collins CE. Latent class analysis of multiple health risk behaviors among Australian university students. Nutrients. 2021;13(3):826. doi:10.3390/nu13020425.

United Nations Development Programme (UNDP); Ministry of Youth and Sports of Ukraine. Impact of war on youth in Ukraine. Kyiv: UNDP Ukraine; 2024. Available from: https://www.undp.org/ukraine/publications/impact-war-youthukraine-2024

Tsouros AD, Dowding G, Thompson J, Dooris M, editors.Health promoting universities: concept, experience and framework for action.Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 1998. p. 8. Available from: https://iris.who.int/bitstreams/b90c3808-b480-431c-b650-ac344c3e4b6b/download

Dooris M, Doherty S. Healthy universities--time for action: a qualitative research study exploring the potential for a national programme. Health Promotion International. 2010 Mar;25(1):94–106. doi:10.1093/heapro/daq015

Hryban V, Chmel-Dunaj G, Khmel O, Griban M. Behavior that promotes healthy lifestyle formation and high culture as a prerequisite for youth health formation. In: Фізична культура в університетській освіті: інновації, досвід та перспективи розвитку в умовах сучасності: збірник матеріалів Всеукраїнської науково-практичної конференції з міжнародною участю; 2022 May 11; Дніпро, Україна. Дніпро: Дніпропетровський державний університет внутрішніх справ; 2022. p. 29-30

Griban GP, Lyakhova NA, Harlinska AM, Yavorska TY, Kolesnyk NY, Hryshchuk SM, Obodzinska OV. Students’ health level as a result of their lifestyle. Wiadomości Lekarskie. 2021;74(4):874–879. doi: 10.36740/WLek202104111

Микитюк ВБ, Ляшевич АМ. Вплив способу життя на рівень фізичної підготовленості студентів закладу вищої освіти. Спортивна наука – 2022. 2022:70-78. Available from: https://eprints.zu.edu.ua/34786/

Dessauvagie AS, Dang HM, Nguyen TAT, Groen G.Mental health of university students in Southeastern Asia: a systematic review. Asia-Pacific Journal of Public Health. 2022;34(2-3):172–181.doi: 10.1177/10105395211055545

Nursiswati N, et al. Factors associated with healthy behavior for preventing non-communicable diseases among university students: a scoping review. Journal of Multidisciplinary Healthcare. 2025;18:1597–1613. doi: 10.2147/JMDH.S504338

Alexopoulou C, Fountoulaki M, Papavasileiou A, Kondili E. Sleep habits, academic performance and health behaviors of adolescents in Southern Greece. Healthcare. 2024;12(7):775. doi: 10.3390/healthcare12070775

Reuter PR, Forster BL. Student health behavior and academic performance. PeerJ. 2021;9:e11107. doi: 10.7717/peerj.11107

Dubuc MM, Aubertin-Leheudre M, Karelis AD. Relationship between academic performance with physical, psychosocial, lifestyle, and sociodemographic factors in female undergraduate students. International Journal of Preventive Medicine. 2017;8:22. doi:10.4103/ijpvm.IJPVM_177_16

Dickinson DL, Kakoschke N, Drummond SPA. The impact of insufficient sleep on dietary choices and physical activity behaviors: evidence from a randomized cross-over trial. Scientific Reports. 2025;15:24513. doi.org/10.1038/s41598-025-08289-4

Ahlstrand I, Larsson I, et al. Health-promoting factors among students in higher education within health care and social work: a cross-sectional analysis of baseline data in a multicentre longitudinal study. BMC Public Health. 2022;22(1):1314. doi:10.1186/s12889-022-13690-z.

Whatnall MC, Patterson AJ, Brookman S, et al. Lifestyle behaviors and related health risk factors in a sample of Australian university students. Journal of American College Health. 2020;68(7):734–741. doi: 10.1080/07448481.2019.1611580

Aceijas C, Waldhäusl S, Lambert N, Cassar S, Bello-Corassa R. Determinants of health-related lifestyles among university students. Perspect Public Health. 2017;137(4):227-236. doi:10.1177/1757913916666875

Gutiérrez-Espinoza H, Cassola-Cajiao M, Garzón-Ulloa E, et al. Changes in the lifestyle behavior and anthropometrics of university students after the first year: a one-year prospective observational study. Frontiers in Sports and Active Living. 2025;7:1499828. doi:10.3389/fspor.2025.1499828

Gesualdo C, Pinquart M. Influences on change in expected and actual health behaviors among first-year university students. Health Psychology and Behavioral Medicine. 2023;11(1):2174697. doi:10.1080/21642850.2023.2174697

Korda M, Shulhai A, Shevchuk O, Shulhai O, Shulhai AM. Psychological well-being and academic performance of Ukrainian medical students under the burden of war: a cross-sectional study. Frontiers in Public Health. 2025;12:1457026. doi:10.3389/fpubh.2024.1457026

Skrypchenko I, Dorofieieva O, Yarymbash K, Strykalenko Y, Tyshchenko V. Dynamics of physical activity and lifestyle of students during the war period in Ukraine. Journal of Applied Sports Sciences. 2025;9(1):137–152 doi:10.37393/JASS.2025.09.01.11

Polyvianaia M, Yachnik Y, Fegert JM, Sitarski E, Stepanova N, et al. Mental health of university students twenty months after the beginning of the full-scale Russian-Ukrainian war. BMC Psychiatry. 2025;25:236. doi: 10.1186/s12888-025-06654-1

Butler JM, Frampton CM, Moore G, Barclay ML, Jardine DL. Immediate effect of caffeine on sympathetic nerve activity: why coffee is safe? Clinical Autonomic Research. 2023;33(6):623–633. doi:10.1007/s10286-023-00967-5

Alsunni AA. Energy drink consumption: beneficial and adverse health effects. International Journal of Health Sciences. 2015;9(4):468-474. doi:10.12816/0031237

Kritsotakis G, Georgiou ED, Karakonstandakis G, et al. A longitudinal study of multiple lifestyle health risk behaviours among nursing students and non-nursing peers. International Journal of Nursing Practice. 2020;26(6):e12852. doi:10.1111/ijn.12852

Oral B, Cetinkaya F. Health perceptions and healthy lifestyle behaviors of Erciyes University students. Medical Science. 2020;9(4):829-836. doi: 10.5455/medscience.2020.05.076

Marendić M, Aranza D, Aranza I, Vladislavić S, Kolčić I. Differences between health and non-health science students in lifestyle habits, perceived stress and psychological well-being: a cross-sectional study. Nutrients. 2024;16(5):620. doi: 10.3390/nu16050620

El Ansari W, Stock C, Mikolajczyk RT. Relationships between food consumption and living arrangements among university students in four European countries: a cross-sectional study. Nutrition Journal. 2012;11:28. doi: 10.1186/1475-2891-11-28

Kwilosz E, Musijowska M, Badora-Musiał K, Zadarko E, Zadarko-Domaradzka M. Eating habits, physical activity, body composition and cardiorespiratory fitness in university students: a cross-sectional study. Nutrients. 2025;17(19):3166. doi: 10.3390/nu17193166

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-04-15

Як цитувати

Хмель-Дунай, Г., & Хмель, О. (2026). Сприйняття здоров’я, поведінкові фактори та формування здорового способу життя студентів: результати перехресного спостережного дослідження. Україна. Здоров’я нації, (1), 100–110. https://doi.org/10.32782/2077-6594/2026.1/11

Номер

Розділ

Громадське здоров’я